Należy zadbać, aby objętość rozdziałów w pracy dyplomowej była względnie symetryczna (podobna liczba stron). Do każdej tabeli, rysunku, równania powinno być odniesienie w treści pracy przed ich zamieszczeniem (tzn. nie można wstawiać żadnych obiektów bez ich przywołania w tekście). 4.4. Zakończenie Przypisy odwołujące się do publikacji zawsze są stosowane w tekście, a nie jako przypisy dolne lub na końcu pracy. Przypisy dolne stosuje się tylko w przypadku przypisów uzupełniających podstawowe informacje zawarte w tekście głównym. Należy do niezbędnego minimum ograniczyć stosowanie przypisów uzupełniających. harwardzkich. ich specyfiką jest wlasnie to, ze przypisy znajdują sie w tekscie. ciąglym - cytuje sie jakies zdanie, a potem tuż za cytatem w okrągłym nawiasie. umieszcza się nazwisko autora i rok wydania dziela, bez nazwy, wydawnictwa ani. strony. następnie na końcu pracy znajduje się alfabetyczny wykaz przypisów. 1. Przypis traktuje się jak zdanie. 2. Zaczyna się od wielkiej litery, kończy kropką. 3. Przypisy najlepiej umieszczać na dole strony. 4. W pracy powinna być ciągła numeracja przypisów. 5. Wielkość czcionki: 10,0, odstęp między liniami: 1,0. 6. Tytuł dzieła podaje się kursywą. 7. Źródło podaje się w kolejności: Program studiów skierowany do przyszłych inżynierów-specjalistów dysponujących interdyscyplinarnym wykształceniem menedżersko-informatycznym i jest konsultowany z pracodawcami w celu dostosowania go do potrzeb rynku pracy. Ukończenie studiów w ramach specjalności Informatyka stosowana pozwala połączyć wiedzę i umiejętności w Tak wygląda ogólna budowa pracy licencjackiej. Jednak mniejsze części składowe pracy licencjackiej, ale i każdego innego tekstu, to akapity, które pełnią ważną rolę odnośnie przejrzystości tekstu w dokumencie tekstowym. Podział pracy podsumowującej studia . Akapitem rozpoczynamy każdą nową myśl. Jak zrobić spis treści w pracy dyplomowej? 28 lut 2023 | Dla studenta, Wszystkie. Za chwilę pokażę Ci, jak przygotować spis treści pracy dyplomowej (licencjackiej, inżynierskiej lub magisterskiej). Dowiesz się, jakie są wymagane elementy dobrego spisu treści i pokażę Ci przykładowe spisy treści na konkretnych kierunkach. ZzABmJ. Jakiś czas temu rozpoczęłam w Pisarni cykl artykułów dotyczących opracowywania elementów graficznych w tekście naukowym. Zaczęliśmy od tabel, dzisiaj z kolei pora na ilustracje i zdjęcia. Jak poprawnie wprowadzić je do tekstu? Jak je sformatować i opisać? Już podpowiadam. Na początku może zastanówmy się nad tym, czy wprowadzenie takich „urozmaiceń” w tekście naukowym ma w ogóle sens. Pracy dyplomowej czy artykułowi naukowemu daleko w końcu do albumu czy galerii zdjęć – raczej nie o oglądanie w nich chodzi. Nie ma jednak wątpliwości, że są takie dziedziny nauki i obszary tematyczne, w których trudno zilustrować wszystkie wątki jedynie przy pomocy słów. Po drugie, tak jak już wspomnieliśmy w poprzednim „odcinku”, z elementami graficznymi – jakiekolwiek by one nie były – należy uważać również z tego powodu, że przerywają one tok rozumowania. Zwyczajnie przerywają czytelnikowi lekturę. Po trzecie wreszcie, nigdy jakoś nie jesteśmy do końca pewni, jak ma się to umieszczanie zdjęć czy obrazów do praw autorskich. Wątpliwości jest sporo – przyznacie sami. Ilustracje i zdjęcia – kiedy warto je dodać? Zważywszy na wszystkie wymienione wyżej problemy, ale także biorąc pod uwagę konieczność formatowania, jaką każdy element graficzny w pewien sposób prowokuje, ilustracjami i zdjęciami należy posługiwać się bardzo ostrożnie. Powiem też dosyć dobitnie: nie ma żadnego obowiązku wstawiania tego typu elementów do tekstu naukowego. Bez elementów graficznych nie stanie się on automatycznie uboższy. Ilustracje i zdjęcia mogą jednak pomóc w przekazaniu czytelnikowi dokładnie tego, na czym nam – jako autorom – najbardziej zależy. Mogą usprawnić proces wyjaśniania pewnych spraw z tego prostego powodu, że jeśli je już pokazujemy, nie trzeba ich zanadto opisywać. Wreszcie, poprzez prawidłowe opracowywanie elementów graficznych możesz „udowodnić” odbiorcom swój kunszt pisarski i redaktorski. Każdy element graficzny, o jaki pokusisz się w swojej pracy, powinien mieć dla niej jakieś znaczenie. W tekstach naukowych absolutnie rezygnujemy z obrazków nastawionych jedynie na upiększenie bądź estetyczne urozmaicenie naszej publikacji. Tak jak ważymy słowa w tego typu tekstach, tak samo też powinniśmy postąpić z grafikami i zdjęciami. Jak poprawnie wpleść ilustracje i zdjęcia do tekstu? Każdy element graficzny łączy się w tekstach naukowych z obowiązkiem jego poprawnego opisania. Na taki opis w przypadku ilustracji i zdjęć składa się: NumerPodpis / TytułŹródłoJeśli ilustracji w pracy jest sporo, to także spis ilustracji. Tekst główny powinien zawsze najpierw przygotować czytelnika na nadejście elementu graficznego. W praktyce oznacza to, że informacja „hej, za chwilę ci coś pokażę!” powinna pojawić się w tekście, zanim faktycznie pokażemy to zdjęcie lub rysunek, o którym mówimy. Informacja ta powinna znajdować się „fizycznie” jak najbliżej nich. Jeśli nie jest to możliwe na jednej stronie publikacji, oczywiście ilustrację przerzucamy na kolejną stronę i pozostawiamy czytelnika z informacją „patrz rys. / fot. na s. XYZ”. Formatowanie ilustracji i zdjęć w tekście naukowym – podstawowe zasady Na koniec garść informacji związanych z formatowaniem ilustracji i zdjęć w edytorze tekstu. #1 Zdjęcia i ilustracje numerujemy (cyframi arabskimi), a jeśli mamy ich w tekście dużo, dodajemy na końcu tekstu spis tych elementów. #2 Stosujemy numerację ciągłą w całej pracy lub numerację ciągłą w ramach danego rozdziału. W tym drugim przypadku odpowiednio dostosowujemy numerację do numeru rozdziału. Np. numer oznacza, że jesteśmy w rozdziale drugim i mamy do czynienia z pierwszą ilustracją w tym rozdziale. #3 Dla każdego rodzaju ilustracji stosujemy osobną numerację, tzn. dla fotografii osobną, a dla rysunków osobną. Przed numerem fotografii stosujemy skrót „fot.” (czyli np. „fot. Przed numerem rysunku stosujemy skrót „rys.” (czyli np. „rys. Czasem też możemy spotkać się z rycinami. Skrótem dla nich jest „ryc.”. Część wydawnictw naukowych stosuje zamiast skrótów pełne słowa wskazujące na typ ilustracji – wówczas oczywiście trzymamy się wytycznych edytorskich wydawnictwa, dla którego przygotowujemy nasz tekst. #4 Zdjęciom i ilustracjom nadajemy tytuły/podpisy – tak zwięzłe jak to możliwe. Tytuły mogą znajdować się zarówno przed ilustracją, jak i po – ważne jednak, aby do każdego elementu graficznego zastosować jeden układ. Czyli jeśli przy pierwszej ilustracji zdecydowałeś się na podpis pod nią, to stosuj opisy pod każdą kolejną ilustracją. #5 Podpisy do ilustracji powinny być na szerokość takie same, jak ilustracja. To oznacza, że nie „rozciągamy” podpisów do linii marginesów tekstu głównego, ale zawężamy je do takiej szerokości, jaki ma nasz element graficzny. #6 Po tytułach ilustracji lub zdjęć nie stawiamy kropki, mimo że zaczynamy je wielką literą! No chyba, że z jakichś powodów podpis przybrał formę kilkuzdaniową. Przykład formatowania ilustracji w tekście naukowym. Źródło: A. Grabarczyk, J. Wiszniewska, M. Ruszkowski, Nowe doniesienia z wnętrza ziemi, „Przegląd Geologiczny” 2019, vol. 67, nr 10, s. 813. #7 Przed i po ilustracji (a raczej po ilustracji + opisie) powinien znajdować się jednakowy odstęp. #8 Każda ilustracja lub zdjęcie powinny być opatrzone w informacje o źródle. Tym źródłem możesz być ty sam jako autor, jeśli np. wykonałeś rysunek poglądowy do pracy lub też zamieszczane zdjęcie. Wówczas zaznaczymy to poprzez dodanie po zwrocie „Źródło:” formuły typu „wykonanie własne” czy też „opracowanie własne”. W każdym innym przypadku powinniśmy odesłać do źródła, czyli zwyczajnie podać opis bibliograficzny dla danego elementu graficznego, tak jak podajemy przypis do cytatu (autor, tytuł, informacja o tym, skąd dany element wzięliśmy). Podajemy źródło „w okolicy” ilustracji (zazwyczaj pod), nie dajemy w tym miejscu przypisu dolnego! Radziłabym, aby korzystać jedynie z ilustracji i rycin udostępnionych w tzw. domenie publicznej lub na zasadach wolnych licencji. W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko naruszenia praw do utworu (jeśli nie zapytamy o zgodę na udostępnienie osoby bądź instytucji, która dysponuje prawami autorskimi do danego utworu), choć teoretycznie prawo autorskie łagodniej traktuje wykorzystanie utworów do celów naukowych. Nie ma jednak co do tego pełnej zgody i zawsze istnieje jakieś ryzyko, że umieszczając ilustrację lub zdjęcie bez zgody autora możesz zostać posądzony o naruszenie jego praw do utworu. Nie jestem prawnikiem, więc nie będę tutaj rozstrzygać tej kwestii. Jeśli interesuje cię ten wątek to niektóre jego elementy zostały poruszone w tym artykule. Przykład formatowania ilustracji w tekście naukowym. Źródło: J. Kotus, T. Sowada, M. Rzeszewski, Ponad górne szczeble „drabiny partycypacji”: koncepcja Sherry Arnstein po pięciu dekadach, „Studia Socjologiczne” 2019, nr 3(234), s. 40. #9 Tak jak już zostało wspomniane, w tekście głównym musimy napomknąć w jakikolwiek sposób o tym, że za chwilę pojawi się w nim element graficzny. W tym miejscu, w którym o tym wspominamy, powinniśmy dodać informację o tym, czego czytelnik powinien następnie szukać. Zwykle podajemy tą informację w nawiasie, np. „(zob. rys. 1)” lub po prostu „(rys. 1)”. #10 Zdjęcia i ilustracje umieszcza się zazwyczaj na środku strony. #11 Jeśli element graficzny pojawia się u góry strony, nie powinna nad nim „wisieć” jedna linijka tekstu (Wolański zaleca min. 4 linijki tekstu przed). Jeśli jest on zaś na dole strony, również nie powinna pod nim znajdować się zbyt mała ilość tekstu (Wolański zaleca min. 5 linijek po ilustracji). #12 Jeśli zdjęcie lub ilustracja zajmuje niemal całą stronę (ok. 80%), to najlepiej nie umieszczać już na tej stronie tekstu, a jedynie poprawnie opisać daną ilustrację i tekst główny kontynuować na stronie kolejnej. * Na koniec podpowiem ci też, że elementy graficzne, to takie „robótki okołotekstowe”, które można sobie dopracowywać wtedy, kiedy chwilowo nic nowego nie możemy z siebie wycisnąć ; ) Niby nie piszemy, ale wciąż pracujemy nad tekstem i posuwamy wszystko odrobinę do przodu. Więcej na ten temat pisałam w tym artykule. Jeśli masz jakiekolwiek dodatkowe pytania na temat zamieszczania ilustracji, daj znać w komentarzu! Wstawianie przypisów w prace licencjackie Prace licencjackie Możliwość komentowania Wstawianie przypisów w prace licencjackie została wyłączona Posted on 17 kwietnia 2012 Ważnym zagadnieniem, jeżeli chodzi o prace licencjackie, jest umiejętność wstawiania przypisów w używanym edytorze tekstów w odpowiednich miejscach. Przypisy to wstawiane najczęściej u dołu strony lub na końcu całej pracy fragmenty tekstów, które dają czytelnikowi pojęcie nt. źródła, na które powołuje się autor w swojej pracy. Są one zazwyczaj numerowane (rzadziej punktowane) i mogą zawierać poza źródłem bibliograficznym, na jakie powołuje się autor, jego własny komentarz lub objaśnienie jakiegoś zagadnienia. A jak wstawić przypis przy pisaniu prac licencjackich? Nie jest to wbrew pozorom tak trudne, jak mogłoby się wydawać. W najbardziej popularnym i najczęściej używanym edytorze tekstów MS Word (wersja 2003) wystarczy wejść na pasku narzędzi w menu „Wstaw”, a następnie wybrać z niego opcję „Odwołanie”. Rozwinie się wówczas menu zawierające cztery pozycje, z których wybieramy pierwszą, tj. „Przypis dolny”. Oczywiście kursor myszki musi znajdować się w miejscu, w którym chcemy wstawić nasz przypis. Rozwinie nam się okienko, w którym możemy ustawić, gdzie w naszej pracy licencjackiej przypis ma być wstawiony. Może być to dół strony lub koniec dokumentu. Wybieramy również format numeracji przypisu. Numeracja może być znaczona cyframi rzymskimi lub arabskimi, w zależności od naszych upodobań. Możemy również z łatwością wybrać zamiast numeracji wypunktowanie - wystarczy określić symbol tzw. znacznika niestandardowego. Wstawianie przypisu kończymy kliknięciem w polecenie „Wstaw” i gotowe! Nasz przypis pojawia się tam, gdzie określiliśmy jego położenie, i w takiej formie, jaką sobie zażyczyliśmy. W miejscu, gdzie stał kursor myszki, pojawia się np. cyferka arabska 1 (zawsze w indeksie górnym), a u dołu strony pod elegancką kreską pojawia się przy tej samej cyferce miejsce na odautorski komentarz lub źródło, na które powołuje się autor. Ostatnia aktualizacja 5 grudnia 2021 Jak robić przypisy? Schematy i przykłady przypisów. Sam konkret, dzięki któremu zrobisz szybko przypisy w swojej pracy licencjackiej i magisterskiej. Nie mam czasu czytać! Potrzebuję szybkiej pomocy z pisaniem pracy dyplomowej!!! Kliknij i zobacz, co mogę Ci zaoferować –> Zobacz, jak mogę pomóc z Twoją pracą licencjacką –> Pobierz przykładową pracę licencjacką –> Gotowe bibliografie z 18 kierunkówW artykule: Przypisy w pracy licencjackiej i magisterskiej» przedstawiłem Ci całą teorię na temat przypisów. Teraz czas na praktykę. Pokażę Ci konkretne schematy tworzenia przypisów i ich przykłady. Tak więc nie przedłużając – zaczynajmy! Jak robić przypisy w pracy dyplomowej? 1. Przypis z książki, inaczej z opracowania zwartego Jak robić przypisy? Inicjał imienia autora. Nazwisko autora, Tytuł książki kursywą, Wydawnictwo, Miejsce i rok wydania, strona. Przykład przypisu z książki: R. Beaglehole, Podstawy epidemiologii, Wydawnictwo Instytutu Medycyny Pracy, Łódź 2002, s. 63. 2. Przypisy do artykułu/rozdziału danego autora w opracowaniu zbiorowym Jak robić przypisy? Inicjał imienia autora. Nazwisko autora, Tytuł artykułu/rozdziału kursywą, [w:], Tytuł opracowania zbiorowego kursywą, Inicjał imienia redaktora, Nazwisko redaktora (red.), Wydawnictwo, Miejsce i rok wydania, strona. Przykład przypisu z opracowania zbiorowego: M. Wiśniewski, Umieralność przedwczesna [w:], Zdrowie Publiczne, J. Kowalski (red.), Wydawnictwo Via Medica, Kraków 2008, s. 32. 3. Przypisy do książki lub artykułu mającego więcej niż 3 autorów Jak robić przypisy? Inicjał imienia pierwszego autora. Nazwisko pierwszego autora i in., Tytuł książki kursywą, Wydawnictwo, Miejsce i rok wydania, strona. Przykład przypisu: R. Kordek i in., Onkologia podręcznik dla studentów i lekarzy, Via Medica, Gdańsk, 2004, s. 32. 4. Przypisy do artykułu w czasopiśmie naukowym Jak robić przypisy? Inicjał imienia autora. Nazwisko autora, Tytuł artykułu kursywą, „Nazwa czasopisma ujęta w cudzysłów”, rok wydania, numer czasopisma w danym roku (numer czasopisma w ogóle), strona. Przykład przypisu do artykułu w czasopiśmie naukowym: W. Wróblewska, Zgony możliwe do uniknięcia – Opis koncepcji oraz wynik analizy dla Polski, „Studia Demograficzne”, 2012, nr 1(161), s. 42. 5. Przypisy do aktów prawnych Jak robić przypisy? Rodzaj aktu prawnego, data uchwalenia, tytuł, (dokładny numer z dziennika ustaw i pozycja). Przykład przypisu (akt prawny bez nowelizacji): Ustawa z dnia 11 września 2015 roku o zdrowiu publicznym, (Dz. U. 2015 poz. 1916). Przykład przypisu (akt prawny z nowelizacją): Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78poz. 483 z późn. zm.). 6. Przypisy do źródeł internetowych Jak robić przypisy? Inicjał imienia autora. Nazwisko autora, Tytuł artykułu kursywą, adres strony, [data dostępu]. Przykład przypisu M. Kowalski, Nowotwory w Polsce, [dostęp: 7. Przypisy do przedruków (cytowanie źródła „z drugiej ręki”) Jak robić przypisy? Opis dzieła pierwotnego. Cyt. za: Opis źródła, z którego bezpośrednio korzystano. Przykład przypisu do przedruku: P. Shoemaker, T. Vos, Gatekeeping Theory, Routledge, New York, NY 2009. Cyt. za: M. Szpunar, Wokół koncepcji gatekeepingu. Od gatekeepingu tradycyjnego do technologicznego, [w:] Idee i myśliciele. Medialne i społeczne aspekty filozofii, red. Fiut, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH im. S. Staszica, Kraków 2005, s. 59. 8. Przypisy do wywiadów Wzór przypisu Dane osoby, z którą prowadzony jest wywiad, (dane redaktora prowadzącego rozmowę), Tytuł artykułu kursywą, „Nazwa czasopisma ujęta w cudzysłów”, rok wydania, numer czasopisma, strona. Przykład przypisu M. Stachurski (w rozmowie z Ł. Filipkowiczem), Zgony możliwe do uniknięcia – Opis koncepcji oraz wynik analizy dla Polski, „Studia Demograficzne”, 2012, nr 1(161), s. 42. 9. Przypisy do YouTube’a (lub innego portalu z filmami, z którego korzystałeś) Wzór przypisu Inicjał imienia autora, Nazwisko autora, Tytuł filmu kursywą, adres strony, [data dostępu], czas nagrania. Przykład przypisu M. Kowalski, Nowotwory w Polsce, [dostęp: 20:15-23:15. 10. Przypisy do innych źródeł, z których korzystałeś Nie ma określonego sposobu zapisu! Przykłady przypisów: Dane własne firmy XYZ. Materiały uzyskane z firmy X. Materiały własne Domu Kultury w miejscowości X. Informacje uzyskane w Urzędzie Gminy Łososina Dolna. Prospekt Emisyjny Spółki XYZ Jak robić przypisy do tego samego źródła kilka razy po sobie? Wzór przypisu: Ibidem, s. 32. Tamże, s. 32. Przykład przypisu (Ibidem): R. Beaglehole, Podstawy epidemiologii, Wydawnictwo Instytutu Medycyny Pracy, Łódź 2002, s. 63. Ibidem, s. 32. Przykład przypisu (Tamże): R. Beaglehole, Podstawy epidemiologii, Wydawnictwo Instytutu Medycyny Pracy, Łódź 2002, s. 63. Tamże, s. 32. Jak cytować to samo źródło po raz kolejny w pracy, ale nie po sobie? Wzór przypisu: Inicjał imienia autora. nazwisko autora, Początek tytułu…..,op. cit., s. 47. Inicjał imienia autora. nazwisko autora, Początek tytułu…..,dz. cyt., s. 47. Przykład przypisu (op. cit.) W. Wróblewska, Zgony możliwe do uniknięcia…, op. cit., s. 47. Przykład przypisu (dz. cyt.) W. Wróblewska, Zgony możliwe do uniknięcia…, dz. cyt., s. 47. Skróty bibliograficzne stosowane w przypisach Poniżej podaję najczęściej stosowane skróty w przypisach. Nie musisz ich znać na pamięć. Przydadzą Ci się podczas przygotowywania własnych, a także przy „odszyfrowywaniu” cudzych przypisów. (opr.) – opracowujący, czyli osoba, która była odpowiedzialna za opracowanie danego materiału lub publikacji; (rec.) – recenzent, tzn. osoba recenzująca daną publikacje, dany materiał; (red.) – redaktor lub praca pod redakcją; art. cyt. – artykuł cytowany (czasopisma, artykuły w pracy zbiorowej); [ – brak informacji o miejscu i roku wydania; [ – brak informacji o miejscu wydania; [ – brak informacji o roku wydania; cyt. za: – cytuje za:, cytat za:; dz. cyt. – dzieło cytowane (monografie, prace zbiorowe jako całość, zbiory dokumentów); i in. – i inni (autorzy), pozostali, niewymienieni z nazwiska autorzy danej pracy; mps – druk na prawie maszynopisu; ost. zm – ostatnia zmiana; por. – porównaj (w przypadku polemiki lub parafrazowania); poz. – pozycja (np. w Dzienniku Ustaw); przekł. – przekład (tłumaczenie); t. – tom cytowanej pozycji; – tekst jednolity; tłum. – praca w tłumaczeniu (kto jest tłumaczem); wyd. – numer wydania (np. wyd. III); Wyd. – wydawnictwo (z wielkiej litery); z. – zeszyt; z późn. zm. – z późniejszymi zmianami; zob. także – zobacz także (w przypadku przypisu odsyłającego, czasami – dygresyjnego); zob. – zobacz (w przypadku przypisu odsyłającego, czasami – dygresyjnego). Jak robić przypisy podsumowanie To tyle na temat robienia przypisów w pracy dyplomowej. Każdy przypis w swojej pracy musisz przejrzeć i jeżeli trzeba, to poprawić według przedstawionych schematów. Nie ma drogi na skróty, musisz to zrobić skrupulatnie i rzetelnie. Błędy w przypisach od razu rzucają się w oczy i zostaną wyłapane przez promotora i recenzenta. To także najlepszy powód do obniżenia Twojej oceny. Zrobiłem przypisy w swojej pracy dyplomowej. Co dalej? Naucz się pisać bez plagiatu. Sprawdź kurs online: –> Piszę Bez Plagiatu. Kompleksowy kurs pisania prac Zobacz, jakie materiały mogę Ci jeszcze zaproponować: –> Sklep Magistra na 5 Przygotuj metodologię i rozdział badawczy: –> Jak napisać rozdział metodologiczny w pracy licencjackiej i magisterskiej? –> Jak napisać rozdział badawczy w pracy licencjackiej i magisterskiej? Dopracuj formatowanie techniczne swojej pracy: –> Formatowanie pracy dyplomowej. 17 najważniejszych elementów Wielka prośba Uważasz powyższy wpis za przydatny? Pomogłem Ci? Pomóż mi dotrzeć do innych osób, którym ta wiedza także może pomóc. Jak to zrobić? 1. Kliknij poniżej polub i udostępnij na FB 👍📣 2. Podeślij znajomemu link mailem lub na Messengerze 📧 3. Będzie mi bardzo miło, jak zostawisz komentarz poniżej ⬇⬇ Nie zapomnij o prezencie! Wytyczne Krok 1. Zapoznaj się z WYTYCZNYMI uczelni i oczekiwaniami promotora Przede wszystkim dowiedz się jak dużą objętość ma mieć Twoja praca. Od tego tak naprawdę zależy taktyka pisania pracy. Prace można podzielić na 3 kategorie w zależności od objętości: Krótka i konkretna – maksymalnie 20 stron Specyfika pracy: w przypadku tak krótkich prac kluczowe znaczenie ma część analityczna. O sukcesie pracy decydują takie elementy jak trafne hipotezy, przegląd aktualnych badań, przemawiających zarówno na rzecz postawionych hipotez jak i niezgodnych ze stawianymi przypuszczeniami (Jak postawić pytania i hipotezy badawcze?). Taka praca wymaga znalezienia odpowiedniej ilości badań, często w języku angielskim, zapoznania się z nimi (głównie ze wstępem i dyskusją wyników) oraz wyciągnięcia wniosków i ich zwięzłego opisania w formie dyskusji wyników (link) Wymogi formalne: Najczęściej w tego typu pracach wymagany jest system APA (link bibliografia i źródła) Standardowa objętość – 40-70 stron Specyfika pracy: najważniejszym elementem tego typu prac stanowi przegląd literatury przedmiotu. Część teoretyczna składa się najczęściej z 2 rozdziałów, które szeroko opisują definicję danego zjawiska i stosowane rozwiązania. Prace te mogą choć nie muszą zawierać część analityczną, na którą zazwyczaj składają się metodologia i opis wyników badania ankietowego. Część badawczą może też stanowić analiza wybranego przedsiębiorstwa i stosowanych przez niego rozwiązań bądź studium przypadku. Pisząc te prace warto zwrócić uwagę na to jak popularny jest omawiany temat i źródła, z których korzystamy, gdyż prace te obarczone są wysokim ryzykiem plagiatu. Istotne jest także, aby już na samym początku upewnić się czy to co zamierzamy zamieścić w pracy jest na temat i czy jest zgodne z oczekiwaniami promotora. Duża praca – 70-120 stron Kierunki: historia, filologia polska i inne, prawo, pedagogika Specyfika pracy: tego typu prace są nadmiernie obszerne i często niepotrzebnie rozbudowane o tematy pokrewne. Są obarczone wysokim ryzykiem plagiatu. Jeżeli podejmujemy się napisania tak dużej pracy warto stworzyć rozbudowaną ankietę lub podeprzeć się dodatkowo analizą dokumentów przedsiębiorstwa/placówki, można też przeprowadzić wywiad i zamieścić jego transkrypcję w pracy. Prace z historii lub filologii często składają się z licznych cytatów, które poddane są analizie. W takim wypadku należy mieć świadomość, że obowiązkiem promotora jest wyłączenie ich z analizy w programie antyplagiatowym JSA lub podwyższenie dopuszczalnego progu w zakresie współczynnika podobieństwa. Temat pracy Krok 2. Wybierz temat pracy Wybranie tematu pracy jest szczególnie ważne. Jeżeli popełnisz błąd i wybierzesz temat, na który jest za mało literatury, bo problem jest jeszcze nowy, albo wręcz przeciwnie, jest bardzo dużo literatury, ale jest ona głównie stara np. przed 2010 rokiem, przysporzy Ci to wiele problemów. Podczas wyboru tematu powinieneś mieć świadomość jakie pułapki czyhają na Ciebie na poszczególnych etapach pracy. Oto one: –Brak literatury w języku polskim, nie jest to oczywiście problem jeżeli literatura jest dostępna w języku obcym, który znasz wystarczająco biegle. – Popularny temat i specjalistyczne słownictwo. Szczególnie często i zdarza się to w pracach z prawa. Jeżeli omawiane przez Ciebie zagadnienie ma szczególnie bogatą literaturę, to choć napisanie pracy z początku wydaje się bardzo proste, w rzeczywistości wymaga wiele gimnastyki, żeby przedstawić je w nowy sposób i nie zostać posądzonym o plagiat – Trudny dostęp do badanej grupy – pewne tematy choć bardzo ciekawe wiążą się ze utrudnionym dostępem do badanych. Przykładowo grupa osób transseksualnych stanowi około 1%, podobnie może być z osobami sławnymi lub chorymi na szczególnie rzadkie schorzenia. W praktyce oznacza to nie tylko problem z dostępem do badanych ale także do literatury przedmiotu. – Kontrowersyjny temat – poruszanie zagadnień kontrowersyjnych może być bardzo motywujące na pierwszych etapach pracy, niestety istnieje ryzyko że promotor bądź recenzent będą reprezentowali silne poglądy lewicowe, prawicowe czy religijne. W swojej pracy spotkałam się z wieloma tergo typu problemami, które opóźniały lub całkowicie uniemożliwiały obronę pracy przez studenta. Oczywiście student ma prawo podejmować takie tematy, wybierając tą drogę wato jednak być przygotowanym na możliwe komplikacje i utrudnienia – Szczególnie trudny temat– tematy szczególnie trudne często wymagają omówienia zagadnień z wielu dziedzin i posiadania przekrojowej wiedzy. Osoby decydujące się na takie tematy powinny mieć świadomość jak wiele wysiłku, pracy, czasu oraz możliwości poznawczych wymaga zrealizowanie danego zagadnienia. Obecnie wyciąganiem wniosków w oparciu o liczne dane zajmuje się oprogramowanie i specjaliści. Polecam zastanowić się trzykrotnie przed podjęciem nadmiernie trudnej pracy, gdyż znam wiele przypadków w których przerost ambicji zaowocował rezygnacją z dyplomu. Plan pracy Krok 3. Przygotuj PLAN PRACY Opracowanie odpowiedniego planu pracy wymaga dogłębnego zapoznania się z literaturą przedmiotu. Warto zadbać o to, aby nie powielać tych samych tematów w poszczególnych rozdziałach i podrozdziałach, poszczególne rozdziały i podrozdziały nie powinny znacząco różnic się pod kątem objętości i ilości podpunktów. Plan pracy powinien odpowiadać jej tematowi. Można wyznaczyć pewien uproszczony schemat tworzenia planu pracy, a podstawie tematu. Załóżmy, że mamy taki temat: „Stres i wypalenie zawodowe (człon A) lekarzy pracujących na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) (człon B)„ w planie pracy należy uwzględnić człon A: Rozdział 1. Stres i wypalenie zawodowe i człon B: Specyfika pracy lekarzy pracujących na SOR-ze. Najczęstsze punkty w planie pracy to definicja zagadnienia, klasyfikacja zagadnienia, przegląd literatury przedmiotu, związek pomiędzy zmiennymi, wpływ zmiennej A na zmienną B, czynniki wpływające na kształtowanie się X, zagadnienie X w Polsce w okresie PRL, charakterystyka przedsiębiorstwa, kontrola jakości. Przygotowanie teorii Krok 4. Pisanie teorii Prawdopodobnie istnieje tyle sposobów pisania pracy ilu studentów. Są osoby, które rozpoczynają od przeczytania sporej ilości literatury, którą następnie opisują, inne osoby parafrazują tekst fragmentami, a jeszcze inne najpierw gromadzą źródła w jedną względnie spójną całość, żeby następnie je parafrazować i redagować. Bez względu na to jak będziesz pisał pracę, ważne żebyś nie popełnić poniższych błędów: – Na bieżąco odwołuj się do źródeł. W pracy dyplomowej tekst, który nie jest opatrzony źródłem można usunąć albo opatrzyć źródłem 😊. Tworzenie akapitów bądź całych stron w pracy bez odwoływania się do źródeł jest błędem. Jeżeli nie będziesz tego robił na bieżąco przysporzy Ci to później wiele kłopotów – Pisz spójnie. Tekst spójny to taki, który posiada klarowną strukturę i przekaz. Unikaj niepotrzebnych zdań, dygresji, opisu niezwiązanych ściśle z tematem zagadnień. Używaj spójników: jednak, ponadto, w powyższym przykładzie. Każde zdanie i akapit powinny kierować uwagę czytelnika w wyznaczonym przez Ciebie kierunku, jeżeli przytaczać przykłady, powinieneś to robić w określonym celu. Każdy rozdział powinien kończyć się wnioskami. Wprawa w pisaniu tekstów przychodzi wraz z doświadczeniem i na początku Twój tekst może znacząco odbiegać od wymagań pracy naukowej. Z czasem jednak będzie Ci szło coraz lepiej. Choć samo napisanie pracy naukowej nie wydaje się być szczególnie ważnym osiągnięciem, to umiejętności , które w ten sposób nabędziesz pomogą Ci w przyszłości zyskać pracę, pieniądze i bliskie relacje. – Korzystaj z aktualnych źródeł. Literatura, na którą się powołujesz nie powinna być wydana przed 2010 rokiem, jest to częste zastrzeżenie promotora i recenzenta. Chociaż pewne rzeczy się nie zmieniają, takie jak na przykład twierdzenie pitagorasa, uczelnie wyższe oczekują odwołań do najnowszej literartury. Jest to szczególnie zasadne w odniesieniu do przepisów, które nieustannie się zmieniają (link przeczytaj jak napisać pracę z prawa). – Nie pisz za dużo – jeżeli to zrobisz istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że promotor skreśli część Twojej pracy i dopisze komentarz: „zamiast tego proszę opisać…”. Być może promotor ma niewyartykułowane założenia na temat tego co w danym miejscu na się zawrzeć i przekaże Ci je kiedy zapozna się z Twoją pracą, jest to bardzo częsta sytuacja. Nie zamartwiaj się więc na zapas, że Twoja praca jest za krótka, jeżeli tak będzie poproś promotora o wskazówki o co uzupełnić dany rozdział. – Twórz krótkimi zdaniami – jest to praktyczne i wygodne zarówno dla Ciebie jak i czytelnika. Krótkie zdania tworzy się łatwiej, ich składnia jest prostsza. Dzięki nim ułatwiasz sobie pracę i zmniejszysz prawdopodobieństwo popełniania błędów. Są one łatwe w odbiorze, a prosty tekst przyjemny do czytania. Tworzenie długich zdań (szczególnie popularne w tekstach prawniczych) nie jest przejawem ani wysokiej inteligencji ani obszernej wiedzy, a raczej braku precyzji w formułowaniu komunikatów. Badania własne Krok 5. Przygotowanie badań własnych Niefortunnie ten krok ma numer 5, tak naprawdę należałoby zaplanować i rozpocząć badania własne zaraz po nakreśleniu planu pracy i przygotowaniu przeglądu literatury. Niestety kolejność kroków odzwierciedla chronologię działań większości studentów. Bez względu na to, w którym momencie zabierzemy się za badania należy: Określić zmienne i sposób ich pomiaru : ankieta własna/ narzędzia psychometryczne/ analiza dokumetów/ studium przypadku/ analiza danych przedsiębiorstwa/ innePostawić hipotezyZweryfikować hipotezyWyciągnąć wnioski Pisanie części analitycznej można porównać do pokonywania drugiej połowy trasy na maratonie. Wydawałoby się że dużo już za nami, a jednak najgorsze dopiero nadchodzi. Tak jak w biegach, tak i tu większość nieprzygotowanych po prostu wysiada. Krótko wymienię problemy, z którymi mierzą się studenci na tym etapie pracy: – narzędzia nie mierzą tego co miały mierzyć – podstawowy i często popełniany błąd podczas tworzenia ankiety własnej (przeczytaj jak tworzyć ankietę)– zadane pytania nie dotyczą postawionych hipotez i wyznaczonych zmiennych. Zdarza się także, że ktoś planował mierzyć stres, ale wybrał narzędzia do pomiaru radzenia sobie ze stresem. W takiej sytuacji jest kilka rozwiązań: zmienić hipotezy i zmienne, przeprowadzić na nowo badania, liczyć na wyrozumiałość lub nieuważność promotora i recenzenta. – wyniki nie są przygotowane do obliczeń – niestety samo przeprowadzenie badań nie wystarczy, wyniki trzeba jeszcze przygotować do obliczeń, czyli wprowadzić do odpowiedniego programu, jak np. Excel lub SPSS, najlepiej w taki sposób, żeby wszystkie dane dla każdej osoby zaprezewntować w jednym rzędzie. Najczęstsze błędy to tworzenie kilku arkuszy danych dla poszczególnych grup np. kobiet i mężczyzn, wprowadzanie wyłącznie wyników przeliczonych/ znormalizowanych (uniemożliwia przeprowadzenie obliczeń), przedstawienie danych w sposób tak chaotyczny, że nie sposób dojść ich znaczenia – wyniki nie odpowiadają na pytania – szczególnie częsty błąd na kierunkach wymagających przeprowadzenia analizy statystycznej, jeżeli studiujesz psychologię lub pielęgniarstwo, pytaj o różnicę lub o związek a nie o przyczynę (link). Ostatecznie ten błąd wcale nie jest najgorszy, możemy go szybko poprawić zmieniając pytania badawcze w części metodologicznej lub wykonując dodatkowe obliczenia – wnioski nie piszą się same – na koniec pracy należy opisać wnioski z badań własnych. Jest to miejsce, w którym od studenta wymaga się samodzielnego myślenia i twórczości. Nic więc dziwnego, że po tak długiej nauce omawiania własnymi słowami cudzych zdań (część teoretyczna) tu pojawia się problem. Napisanie wniosków nie jest trudne, ale jest tym czego należało unikać w poprzedniej części pracy. Wniosiki to przypuszczenia i gdybania, które na co dzień przychodzą nam z lekkością np. Twoja koleżanka wchodzi do domu mokra, a w Twojej głowie pojawia się myśl: „Pada deszcz, zmokła” jest to naturalne wnioskowanie. Musiałeś jednak powstrzymywać się od pisania zdań, które tak łatwo przychodziły Ci do głowy podczas tworzenia całej pracy, dlatego teraz jesteś całkowicie być zbity z tropu. Wnioski to nic trudnego. Załóżmy, że wyniki Twoich badań wykazały, że kobiety częściej niż mężczyźni malują paznokcie, ale młodsi mężczyźni częściej niż starsi malują paznokcie oraz że mężczyźni w dużych miastach wykonują więcej zabiegów pielęgnacyjnych niż mężczyźni w małych miejscowościach. Dodatkowo wiesz, że na wsiach i w mniejszych miejscowościach jest więcej rzemieślników, rolników. Możesz więc pomyśleć że ma to związek i właśnie to należy napisać we wnioskach, ze wskazaniem, że jest to przypuszczenie, które należałoby zweryfikować w kolejnych badaniach. Dowiedz się co jeszcze powienieneś zawrzeć w zakończeniu pracy. Napisanie wniosków nie jest trudne, ale sporządzenie dyskusji wyników już tak. Przeczytaj jak ją poprawnie napisać. Dokończ dzieła Krok 6. Ostatnie szlify Pamiętaj praca powinna zawierać wstęp , zakończenie, spis treści, steszczenie, bibliografię, spisy tabel i rysunków. To już końcówka, więc jesteś wykończony. Niestety może się tak zdarzyć, że będzie to dopiero początek prawdziwej przygody. Kiedy już napiszesz pracy należy ją sformatować, dopracować pod kątek językowym i przejść pozytywną weryfikację w programie antyplagiatowym JSA (przeczytaj jak działa JSA). Tuż przy mecie może się okazać, że promotor życzy sobie poprawek merytorycznych, współczynnik plagiatu jest za wysoki, statystyki są źle wykonane a przypisy wymagają poprawy. To jest właśnie ten moment w którym zgłasza się do mnie większość klientów. Bez względu na to jakiej pomocy, na jakim etapie pracy potrzebujesz dobrze trafiłeś. Zapoznaj się z cennikiem i opiniami na mój temat. Nie poddawaj się meta jest tuż tuż! Pomoc w pisaniu pracy Pomagam w pisaniu prac od 20 lat. Otrzymane materiały mogą zostać wykorzystane jedynie zgodnie z prawem! Opracowania i pomoce dydaktyczne mogą być wykorzystane tylko i wyłącznie w sposób nie naruszający KK oraz przepisów Prawa Autorskiego. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za ich dalsze użytkowanie oraz sposób wykorzystania. indywidualnie opracowany wzórwstęp do pracy naukowejanalizę statystycznąprzegląd badań naukowych pod postawione hipotezymetodologię badańdyskusję wynikówzakończenieformatowanie pracypoprawę językowąuaktualnienie źródełparafrazę pracy pod JSAuzupełnienie, dostosowanie i bibliografii Wykonuję wszelkie poprawki od promotora w powyższym zakresie! Prace poprawiam do skutku – aż do przyjęcia jej przez promotora! Dlaczego pisane przeze mnie teksty i wnioski są UNIKALNE i co to znaczy? Pisząc teksty nie korzystam z gotowych materiałów ani zbiorów dotychczasowych prac. Wykorzystuję najnowszą literaturę, opublikowaną po 2010 roku. Na początku wspólnie określamy Twoje cele. Wykonuję szczegółowe poprawki pracy według uwag promotora Pomagam w układaniu planu pracy, zawiera on definicje najważniejszych zagadnień, opis wybranej problematyki, etiologię zjawiska, analizę dotychczasowych badań. Pomagam poprawić spójność w pracy, tak żeby część teoretyczna była spójna i ściśle powiązana z częścią analityczną. Pomagam pisać i poprawiać teksty, które nie są prostą parafrazą kilku podręczników. To co sprawia, że moje teksty są unikalne, to wyciągane przeze mnie wnioski i przejrzysty wywód w pracy. Dzięki współpracy ze mną każdy rozdział i podrozdział ma precyzyjną strukturę, jest konkretny i na temat. Nie umieszczam w pracy niepotrzebnych materiałów, tylko po to aby zwiększyć jej objętość. Każde napisane przeze mnie zdanie ma znaczenie i wnosi nowe informacje. Tworzę całkowicie unikalne treści. Pisanie jest moją pasją, dlatego z ciekawością podchodzę do trudnych tematów. Posiadam umiejętność spojrzenia na dany problem z szerokiej perspektywy, a moje dwudziestoletnie doświadczenie sprawia, że jestem biegła w tworzeniu tekstów naukowych. Dlaczego pisane przeze mnie teksty są AKTUALNE i jakie to ma znaczenie? Każda dziedzina nauki stale się rozwija. Niektóre zdefiniowane kiedyś terminy dzisiaj mają inne znaczenie. Nawet w dziedzinach z zakresu nauk ścisłych takich jak matematyka i fizyka nieustannie dokonuje się nowych odkryć. Aktualność pracy ma nieco inne znaczenie w zależności od kierunku. Prace magisterskie z prawa muszą być oparte o aktualne przepisy i omawiać nowo wydane ustawy. Analiza ekonomiczna musi zostać wykonana w oparciu o jak najnowsze dane. Analiza badań z zakresu psychologii powinna uwzględniać jak najnowsze wyniki badań. Aktualność pracy, sprawia, że wyciągane w niej wnioski są trafne i mają aplikacyjne zastosowanie. Ponadto jest to dowód na samodzielność wykonanej pracy i dojrzałość naukową studenta. Bez względu na to czy piszesz pracę w całości samodzielnie, czy może zlecasz napisanie jej części komuś innemu, przed oddaniem jej do promotora lub dziekanatu sprawdź czy zamieszczone w niej źródła są aktualne. Inne artykuły: Praca magisterska z prawa Praca magisterska z psychologii Praca licencjacka z zarządzania Praca magisterska z pedagogiki Praca magisterska z ekonomii Praca magisterska z pielęgniarstwa Praca z fizjoterapii Praca licencjacka z socjologii Praca z medycyny estetycznej Praca licencjacka kosmetologia Jak tworzyć przypisy tradycyjne? Mimo, że przypisy harwardzkie swego czasu zyskiwały coraz większą popularność, to jednak najczęściej stosowanym rodzajem odwołań bibliograficznych w pracach dyplomowych pozostały przypisy tradycyjne. Ich zadanie jest identyczne jak w przypadku przypisów harwardzkich. Zasadnicze różnice pojawiają się natomiast w ich formie oraz w sposobie wstawiania, który jest nieco bardziej wymagający. Tradycyjny system przypisów przewiduje umieszczanie odwołań bibliograficznych u dołu strony. Warto w tym miejscu podkreślić, że w niektórych wypadkach mogą one znajdować się również na końcu danego rozdziału lub całego tekstu. Omawiany rodzaj przypisów jest zwykle łączony z tekstem przy pomocy odnośników cyfrowych wykorzystujących kolejne cyfry arabskie. Oznacza to, że musimy umieścić tą samą cyfrę zarówno w tekście (na końcu myśli zaczerpniętej z określonej publikacji), jak i na dole strony, tuż przy odpowiednim przypisie bibliograficznym. Aby zaoszczędzić sobie czasu, do wstawiania takich przypisów możemy korzystać ze skrótu klawiszowego Alt + J. Bardziej szczegółowe zasady stosowania tego systemu przypisów będzie łatwiej wyjaśnić w oparciu o konkretne przykłady. Przedstawiają się one następująco: Pierwsza myśl lub pierwszy cytat zaczerpnięty z danego dzieła powinien zawierać kompletną informację bibliograficzną (a więc nazwisko autora, tytuł oraz miejsce i rok wydania publikacji). Jeśli zatem piszemy: Ocena sytuacji zawodowej kobiet zamężnych zależy także od czynników takich, jak specyfika wykonywanej pracy oraz poziom wykształcenia lub zamieszczamy cytat: „(…) ocena pozostaje w wyraźnym związku z takimi czynnikami jak poziom wykształcenia, charakter wykonywanej pracy a przede wszystkim wewnętrzne przeświadczenie o należnym miejscu kobiety w rodzinie i społeczeństwie” to pierwszy przypis na dole strony będzie miał taką postać: [1] F. Adamski, Rodzina nowego miasta: kierunki przemian w strukturze społeczno – moralnej rodziny nowohuckiej, Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, Warszawa 1970, s. 61. Jeżeli powołujemy się na publikację, której pełny opis bibliograficzny został już podany na innej stronie (a więc powołujemy się na nią kolejny raz) nie trzeba ponownie umieszczać całej informacji bibliograficznej. Wystarczy jedynie podać nazwisko autora, pierwsze słowa tytułu, skrót „op. cit.” (łac. opus citatum) lub w wersji polskiej „dz. cyt.” (dzieło cytowane) i numer strony, na której znajduje się zaczerpnięta rzez nas myśl. Wówczas nasz przypis będzie wyglądał następująco: [1] F. Adamski, Rodzina nowego miasta…, op. cit., s. 61. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że niektórzy promotorzy w takiej sytuacji życzą sobie umieszczanie skrótu „op. cit.” z pominięciem pierwszych słów tytułu książki (F. Adamski, op. cit., s. 38) lub podawanie tylko początku tytułu bez skrótu „op. cit.” (F. Adamski, Rodzina…, s. 38). Jeżeli po raz kolejny powołujemy się na dane dzieło na tej samej stronie naszej pracy (a więc przypis do tego dzieła został już umieszczony w formie pełnego opisu lub w formie skróconej), to przypis drugiego odwołania będzie zawierał łacińskie słowo „Ibidem” lub polskie słowo „Tamże” oraz numer strony. Na przykład: [1] F. Adamski, Rodzina nowego miasta: kierunki przemian w strukturze społeczno-moralnej rodziny nowohuckiej, Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, Warszawa 1970, s. 61. [2] Ibidem, s. 39-40. lub: [1] F. Adamski, Rodzina nowego miasta…, op. cit., s. 61. [2] Ibidem, s. 62. Stosując przypisy tradycyjne powinniśmy pamiętać, aby w całej pracy umieszczać skróty warto także w jednym języku. Musimy więc zdecydować się na język polski lub na język łaciński. Podobnie jak przypadku przypisów harwardzkich, do tradycyjnego systemu odwołań również należy dopasować bibliografię. W tym wypadku sprawa jest jednak całkiem prosta. Jedyną różnicą między bibliografią do przypisów harwardzkich i bibliografią do przypisów tradycyjnych jest miejsce daty wydania danego dzieła. W bibliografii tworzonej do systemu przypisów tradycyjnych powinna się ona bowiem znajdować na samym końcu informacji bibliograficznej. Tym samym opis bibliograficzny wygląda bardzo podobnie do pierwszego przypisu do danej publikacji. Oto przykłady: Adamski F., Rodzina nowego miasta: kierunki przemian w strukturze społeczno -moralnej rodziny nowohuckiej, Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, Warszawa 1970. Molo B., Podstawowe pojęcia i kategorie międzynarodowych stosunków politycznych, [w:] Cziomer E. (red.), „Międzynarodowe stosunki polityczne”, Krakowska Szkoła Wyższa, Kraków 2008. Nie ulega najmniejszej wątpliwości fakt, iż stosowanie tradycyjnego sytemu przypisów w pracach dyplomowych jest troszkę bardziej skomplikowane niż korzystanie z przypisów harwardzkich. Nie należy się jednak zniechęcać. W tym wypadku sprawdza się bowiem stare powiedzenie, że trening czyni mistrza – po napisaniu kilku stron tekstu z pewnością „załapiemy” mechanizm sterujący wstawianiem tego rodzaju odwołań i będziemy je umieszczać niemal automatycznie.

jak tworzyć przypisy w pracy licencjackiej